چرا پروژه ایرانی شما برای اتصال فیبر نوری به خانه شکست خورد؟

علی حکیم جوادی که زمانی رئیس هیئت مدیره ایرانیان نت و اپراتور نوری ارتباطات خانگی بود دلایل مختلفی را برای شکست پروژه ایران نت بیان کرد که شاید دلیل اصلی در بین سهامداران آن و عدم همکاری این سهامداران باشد.سرمایه به دنبال این پروژه ملی بود.

وی در گفت و گو با زومیت گفت: این طرح در گذشته توسط دولت های مختلف جدی گرفته نشده بود و عدم سرمایه گذاری در زمان مناسب در این پروژه اکنون شبکه اینترنت ثابت کشور را بسیار شکننده کرده است. حکیم جوادی تامین 20 میلیون پورت اینترنت نوری تا پایان دولت سیزدهم را با توجه به تجربه در این زمینه بسیار جاه طلبانه می داند و معتقد است با استفاده از تمامی امکانات در این زمینه و سرمایه گذاری مناسب، احتمالا تا پایان دولت سیزدهم، امکان ۷ تا ۸ میلیون پورت اینترنت نوری برای کاربران نهایی. گفت و گوی زومیت با رئیس سابق هیئت مدیره شرکت ایرانیان نت، اپراتور تحویل فیبر به منازل در اوایل دهه 90 و دلایل نرسیدن این شرکت به هدف را در زیر می خوانید:

علی حکیم جوادی

– چرا اپراتور چهارم که شما رئیس هیئت مدیره آن هم بودید نتوانست به تعهدات صدور مجوز عمل کند؟

دلایل عمده ای وجود داشت که اپراتور چهارم به هدف خود نرسید. یکی از دلایل اصلی بازگشت به شرکای تجاری یا سهامداران بود. برخی از این سهامداران منافع مشترکی با مخابرات داشتند که همکاری را دشوار می کرد. شاید بزرگترین مشکل ورود وزارت ارتباطات و شرکت ارتباطات زیرساخت به عنوان سهامدار طلا بود. البته آقای نامی در زمانی که وزیر ارتباطات بود انتشار سهام طلا را رد کرد. یکی از دلایل تشکیل اپراتور چهارم، تقویت بخش خصوصی و ورود سرمایه گذاران خارجی است. وقتی سهامدار طلا را تعریف می کنید، تمام سوالات و تصمیم گیری ها به عهده سهامدار است و عملا حرکت رو به جلو دشوار است، مخصوصا وقتی آن سهامدار طلا از ارگان دولتی باشد. بنابراین در چنین شرایطی اوضاع خوب پیش نمی رود. چالش دیگری که سایر ذینفعان همواره در مورد آن بحث کرده اند و تمایلی به جذب سرمایه و القای آن در پروژه ندارند این است که هر کاری انجام دهند در نهایت همه اقدامات و تصمیمات به عهده وزارت ارتباطات است و عملا هیچ کاری انجام نمی شود.

– پس چرا ایرانیان شما به عنوان مجری پروژه با این جریان مخالفت نکردند؟

ایرانیان شما یک شرکت هستند، پیمانکارانش نمایندگان سهامدار هستند، بنابراین سایر سهامداران باید با این رویه مشکل داشتند. این سهامداران بارها اعلام کرده اند که با این روش سهامداری اوضاع خوب پیش نمی رود. در همان زمان وزارت ارتباطات شکایت کرد و ذخایر طلای لغو شده را پس داد. مدیران شرکت از سوی وزارت ارتباطات در شرکت منصوب می شدند و حق رای عملا به گونه ای بود که خودشان از حق رای بیشتری برخوردار بودند. از سوی دیگر، وزارت ارتباطات عموما برای اپراتور چهارم مشکل ساز بود که با تغییراتی که در بدنه مدیران ارشد آن ایجاد شد، تصمیمات آن تغییر کرد. مثلاً در دولت یازدهم یادم می آید که سه سال اول آقایان فکر می کردند اپراتور چهارم یک پروژه زائد است و نیازی نیست و خلاصه اعتقادی به آن نداشتند. در پایان کار دولت یازدهم، آقایان پس از بررسی گزارش ها و بحث های صورت گرفته در این زمینه در کشورهای منطقه و پیشرفت های صورت گرفته در زمینه فیبر نوری در دنیا، متوجه شدند که این اپراتور می تواند فرصت خوبی ایجاد کند. برای رشد شبکه اینترنت ثابت چه فرصتی را از دست دادند. بسیاری از مشکلات پهنای باندی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم به این دلیل است که شبکه نوری استاندارد نداریم. به خصوص پس از شیوع ویروس کرونا که منجر به دورکاری و تعطیلی مدارس و دانشگاه ها شد، مشکل اینترنت کشور بیش از پیش آشکار شد و بیشترین فشار بر شبکه تلفن همراه بود. این شرایط باعث شده است که با یک بحران بزرگ از نظر سرعت و پهنای باند شبکه مواجه شویم.

– با این اوصاف آیا باید در دولت دوازدهم برای توسعه این پروژه تلاش بیشتری می شد؟

سرمایه گذاری دیگری افزایش یافت و ما به دنبال شریک خارجی بودیم. با توجه به تجربه ای که با ایرانسل داشتیم، MTN را انتخاب کردیم. این شرکت خارجی نیز علاقه زیادی به پیشنهاد ما نشان داد. جلسات متعدد و کار جمع آوری سرمایه توسط شرکت برگزار شد و در واقع تصمیم گرفته شد که 40 درصد سهام به ام تی ان واگذار شود. در همین راستا، MTN چندین درخواست از رگولاتوری داشت و تقریباً همه این درخواست‌ها با وجود مخالفت شدید رگولاتور پذیرفته شد. متأسفانه آقای واعظی با پایان یافتن دولت یازدهم با MTN موافقت کرد. دولت دوازدهم در زمان روی کار آمدن اصلاً علاقه ای به این موضوع نداشت. سرانجام این پروژه دوباره وارد فاز تعلیق شد.

– البته ام تی ان نیز به دلیل وجود یکسری انتقادات از بحث تعرفه های نظارتی در این زمینه، از ادامه همکاری با ایرانی ها در این زمینه خودداری کرد. درست است، واقعی؟

حق با MTN بود. MTN گفت برای سقف تعرفه لازم نیست با من کار کنید، اما ممکن است بخواهم یک سرویس VIP ویژه به تعداد معینی از کاربران در مکان های خاص ارائه دهم، بنابراین من را محدود نکنید. این یکی از اصلی ترین چالش های نظارتی MTN بود. در کنار این مذاکرات با رگولاتوری، بحث هایی درباره بازگشت تحریم ها و نوسانات نرخ ارز مطرح شد و در نهایت ام تی ان تصمیم به خروج از پروژه گرفت. اما به طور کلی باید بگویم که در آن زمان هیچ اعتقادی به توسعه این پروژه وجود نداشت.

– اکنون که دولت سیزدهم بر توسعه فیبر نوری متمرکز شده است، برنامه این است که تا پایان دولت سیزدهم به 20 میلیون خانوار با فناوری نوری دست یابد. با توجه به تجربه ای که در این زمینه دارید و شرایط کشور برای جذب سرمایه گذاری، آیا این هدف دولت را قابل تحقق می دانید؟

توسعه یک شبکه زیرساخت نوری واقعا کار سختی است. البته فکر می کنم بحث تامین الیاف منازل مانند بحث تولید مسکن است. مجموع ظرفیت هایی که در کشور در این زمینه وجود دارد، اگر دوستان بتوانند با هم هماهنگ شوند و دور هم جمع شوند، اتفاقی می افتد. در این زمینه هر بخش کاری انجام داده است. به عنوان مثال، ایرانسل یک بخش نوری از شبکه خود را برای تبلیغ برنامه های خود دارد. از سوی دیگر شهرداری و توانیر شبکه نوری خود را ایجاد کرده اند. یا از طرفی راه آهن به همراه شبکه ریلی خودش در این منطقه شبکه دارد. من فکر می کنم اگر همه این زیرساخت ها جمع شوند و عزم جدی و سرمایه گذاری صورت گیرد، تعداد قابل توجهی انتقال نوری به خانوارها محقق خواهد شد. اما به نظر می رسد تحویل 20 میلیون پورت اپتیکال در چهار سال دیگر از نظر توجیه اقتصادی مشکل دارد و کارساز نیست. من هم بر اساس تجربه ای که با ایرانیان شما داشته ایم این دیدگاه ها را بیان می کنم. حجم سرمایه گذاری در این زمینه به ویژه زیاد است و در برخی مناطق تولید الیاف درآمد بسیار کمی دارد. اما اگر مواردی که گفتم عملی شود، دولت می تواند به عدد معقول هفت تا هشت میلیون بندر انتقالی برسد.

– سوال دیگری که در اینجا مطرح می شود این است که آیا تعداد پورت ها نیز مشتری خواهد داشت؟ زیرا همان 5000 پورتی که در پایان سال گذشته افتتاح شد طبق اعلام رگولاتوری مشتری بالایی نداشتند.

یکی از بحث هایی که در اینجا مطرح می شود این است که در مقطعی تصمیم می گیریم کاری انجام دهیم. در حال حاضر پهنای باند ارائه شده توسط اپراتورهای تلفن همراه به قدری کم است که اکثراً ترجیح می دهند با اینترنت موبایل تجارت کنند. اما اگر تعرفه به درستی انجام شود، می توان گفت که هر سرویس با توجه به نیاز کاربر مشتری خاص خود را خواهد داشت. بنابراین باید بازنگری جدی در نظام تعرفه ها صورت گیرد. دلیل اینکه تصمیم به راه اندازی اپراتور چهارم گرفتیم این بود که باید به کمک اپراتورهای تلفن همراه می آمد و از طرف دیگر پهنای باند مناسب و ارزانی را در اختیار مصرف کنندگان قرار می داد.

* عکس: روش پرداخت

  شیائومی ردمی نوت 11 اس قبل از معرفی اینجاست. به او سلام کن!

دیدگاهتان را بنویسید